چاپ        ارسال به دوست

صف‌آرايي جديد در خاورميانه!!

ايران، عربستان،‌ آمريكا (مثلث شوك)

ايران، عربستان،‌ آمريكا (مثلث شوك)

معصومه حسين‌زاده- استاد دانشگاه

هرگاه نقشه خاورميانه را ملاحظه مي‌كنيد، يك واقعيت غيرقابل انكار به نظرتان مي‌رسد و آن اين است كه ايران به‌واقع بزرگ‌ترين كشور منطقه است، همانطور كه آلمان در نقشه اروپا به چشم مي‌خورد.

اما بزرگ‌ترين فرق ايران با آلمان اين است كه آلمان در جنگ شكست خورد و سال‌ها در رنج و زحمت و تفكيك به سر برد، ‌اما ايران در جنگ يكپارچه‌تر شد و دست‌نخورده و با اعتماد‌به‌نفس بيشتر به راهش ادامه داد و عرق ملي و داشتن تمدن هفت‌هزار‌ساله موجب شد كه دولت و ملت درحالي كه از بيرون در معرض خطر بودند در داخل از هر فرصتي براي پيشبرد اهداف ناسيوناليستي استفاده كنند.

سي‌سال عقده‌هاي رواني و تحريم‌ها و سم‌پاشي‌هاي دولت‌هاي آمريكايي و همكارانشان نتوانست ذره‌اي از همت ملي ايرانيان بكاهد و اكنون ايران به دنيا آموخته است كه هدف ديپلماسي نبايد: تنبيه، آسيب زدن، باجگيري يا خالي كردن عقده‌ها باشد و نيز نبايد ابزاري براي دوست‌يابي دانسته شود،‌ زيرا هدف ديپلماسي بايد پيشبرد منافع ملي باشد و آن طرز فكر غلط، فقط جنبه انتقام و غم‌انگيزي و جدايي دراز‌مدت آمريكا از ایران را براي آمريكاییان در بر داشت.

از دلايل لزوم مذاكره ايران و آمريكا دلايل انتزاعي و كودكانه زيادي از سوي صاحب‌نظران خارجي عنوان شده است!! اما آنچه اهمیت دارد و بايد به آن پرداخت و چشم دنيا را به آن موضوع گشود اين است كه: آمريكا هرگز نخواهد توانست به اهدافي در خاورميانه از جمله آرام‌سازي عراق، با ثبات كردن لبنان و سوريه،‌ پايان‌دادن به‌ بن‌بست اسرائيل و فلسطين، تضعيف بنيادگرايي فرقه‌ها،‌ نابود‌‌كردن القاعده، معتدل‌كردن رقابت هسته‌اي و‌ كاهش‌‌دادن خطر جنگ‌هاي آينده و... بپردازد همچنانكه تاريخ 35 ساله اخير بارها و بارها با انگشت اشاره به دنيا نشان داد كه يك ايران منزوي نيز مي‌تواند مانع از دستيابي‌‌ به اين هدف سنگين باشد!

اما اينك آمريكا و اروپا و كل دنيا دريافته است كه يك ايران آرام و يك ايران مرفه مي‌تواند نقشي بسيار بهتر را بازي كند و سكان آرامش را در منطقه در دست بگیرد، همان‌گونه که آسمان بعد از آرامش و رفاه در اروپا نقش رهبري را بر عهده گرفته است.

ايران آرام، مرفه و شاد مي‌تواند قدرتي با ثبات‌كننده، تامين‌كننده امنيت و صلح منطقه و موتور پيشرفت اقتصادي در جايگاهي بسيار بالا باشد.

در نخستين سال‌هاي قرن بيست‌و‌يكم قدرت ايران در خاورميانه به طرز چشمگيري افزايش يافته است و اين قدرت ناشي از كارهاي نا‌شيانه‌اي بود كه دشمنان بزرگ جهت سنگ‌اندازي انجام مي‌دادند اما غافل از اينكه «عدو شود سبب خير اگر خدا خواهد».

البته درست است كه در اين برهه از زمان توافقاتي بين ايران و دنيا انجام گرفته است، اما در‌مجموع آمريكا بايد بداند كه ادعاي دايه بودن براي دنيا برايش كمي سنگين تمام شده بود و بايد ايران را به عنوان يك قدرت غير‌قابل انكار در منطقه با منافع مشروع و امنيتي به رسميت بشناسد و روساي جمهوري پي‌در‌پي آمريكا فكر سازش را درست به همين دليل نپذيرفته‌اند، زيرا آنان مي‌خواستند ايران را تنبيه، مهار و منزوي كنند، نه اينكه با رساندن اين كشور آن را به مقام و قدرت منطقه‌اي بجا و لازم تبديل كنند، ولي خيال باطل اينكه يكي از ضعف‌هاي سياست خارجي آمريكا همين بي‌احترامي‌ها و دردسرهاي گذاشته‌شده در سر راه فعاليت‌هاي اقتصادي، تجاري  و هسته‌اي ايران بوده است!!

يك مقام عالي‌رتبه آمريكايي در بخش روان‌پزشكي دانشگاه بوستون اظهارنظرهاي بسيار جالبي از مقايسه طرز فكر آمريكاييان و ايرانيان ارائه داده است كه خالي از لطف نيست.

خواندن آن:

-‌ آمريكاييان مايلند اصل را فداي سازش كنند و ايرانيان مايلند نتيجه را فداي اصل كنند.

- آمريكاييان به آينده دلبستگي دارند و هيچ تعلق خاطري به گذشته ندارند، اما ايرانيان به گذشته و غرور ملي هفت هزار ساله خود پيوند خورده‌اند.

- آمريكاييان براي صراحت لهجه و رك‌گويي ارزش قائلند و ايرانيان براي پيچيدگي در گفتار، ادب، نزاكت و احترام متقابل ارزش قائلند.

- آمريكاييان شيفته علم‌اند و ايرانيان شيفته ادبيات علمي و علم ادبي.

- آمريكاييان چارچوب فكري اثبات‌گرايانه دارند، و روح عشق‌ورزي و ملاطفت را فقط در خلوت خود ابراز مي‌كنند، در حالي كه ايرانيان كلا مردماني مهربان، داراي روحي شاعرانه، و عاشق محبت‌هاي ملموس در كليه امور هستند. البته اين شوق انتقام و تنبيه ايران به‌زعم روساي جمهوري آمريكا ناشي از عقده‌هاي گروگانگيري در اوايل انقلاب بوده است. ديپلمات‌هاي آمريكايي كه در ايران جا مانده بودند (سال‌هاي 1982- 1979).

نكته جديد و قابل تامل این است كه هرگاه ايالات متحده و ايران زمينه‌اي براي مشاركت بيابند هيچ بازنده‌اي وجود نخواهد داشت و اين بدان معنا هم نيست كه همه كشورهاي منطقه خاورميانه فرياد شادي سرخواهند داد، بلكه در اين ميان عربستان مي‌ترسد كه ايران باثبات و مُرفه و آرام و بااقتدار، سوگلي واشنگتن و جانشين او در منطقه شود و آفتاب قدرت عربستان در خاورميانه با افول بنشيند. البته در اين ميان دوبي نيز اهميت بازرگاني توريستي خود را نيز از دست خواهد داد و جمهوري‌های آذربايجان و كشورهاي حاشيه خليج فارس و درياي خزر نيز از سر‌بلند كردن يك قدرت تازه و همه‌جانبه در مرزهاي جنوبي‌شان خشنود نخواهند شد.

و اسرائيل نيز مانند هميشه اين واهمه را مي‌تواند داشته باشد كه هر سودي كه عايد ايران شود آينده‌اش را به مخاطره خواهد انداخت. در دوران پرتنش و استرس‌زاي مذاكرات ايران 1+5 اين عربستان بود كه از آب گل‌آلود به نفع خود ماهي مي‌گرفت و سال‌ها اين عربستان بود كه خود را قدرت مطلقه قيمت‌گذاري در بازار نفت منطقه مي‌دانست و اينك زمان آن رسيده كه دنيا به اقتدار ايران و كرنش در برابر رفتار صلح‌جويانه ايرانيان و دفع هرگونه چالش با روابط با ايران بپردازد. در پي مذاكرات آمريكایيان و سران 1+5 به‌‌صراحت دريافتند كه بايد صلح رواني را اول با ايران در پيش بگيرند، اگر آمريكایيان به‌دنبال كسب امتيازات عملي از ايرانيان هستند، ايرانيان در پي كسب احترام، اعتبار، بازگشت غرور خدشه‌دار‌شده توسط آمريكایيان و درنهايت طالب صلحي پايدار مي‌باشند.

البته در اين ميان پرداختن به سابقه و پيشينه دوستي آمريكا و عربستان زماني بسيار طولاني مي‌طلبد اما آنچه گفتني است اينكه: سود و منافع بلندمدت آمريكا در گرو حفظ دوستي با عربستان است و اگر روزي خليفه‌ها و سران پولدار و روساي قبايل ثروتمند عربستان و شاهزادگان و امراي عرب بخواهند پول‌هاي خود را از بانك‌هاي آمريكا خارج كنند ديگر در آمريكا حتي لقمه‌اي نان هم براي ملتش يافت نمي‌شود!! پس آنچه براي آمريكا و هم‌پيمانان اروپايي و آمريكايي به‌صرفه‌ است، اين است كه روابط خود را نه به صورت يكپارچه و عميق بلكه به صورت مقطعي و حساب‌شده و صدالبته در بعضي از زمينه‌هاي معاملاتي دوجانبه و نه به صورت جهاني با عربستان كاهش دهند. سست شدن پيوندهاي ايالات متحده با عربستان ممكن است با افزايش بهاي نفت و بنزين براي آمريكاييان منجر شود، اما اين افزايش بعيد به نظر مي‌رسد، زيرا نفت در بازارهاي جهاني به فروش مي‌رسد و نه از طريق معاملات دوجانبه كشور به كشور، در صورتي كه عربستان بخواهد ايالات متحده را از اين طريق در فشار بگذارد خدمت بزرگي به آمريكاييان و از جمله ايران كرده است، زيرا آمريكاييان به‌‌‌شدت خواستار كاهش وابستگي خود به نفت و بنزين خارجي هستند و هرگاه افزايش جهاني بهاي نفت، اين راه در برابرشان قرار دهد، خوشحال خواهند شد كه روابط خود را با عربستان كاهش دهند. شايد زمان آن رسيده كه البته بايد از كلمه اينك استفاده كرد، بله اينك زمان آن رسيده كه ايران اين چالش را با اقتدار و سياست‌هاي ناسيوناليستي خاص خود در روابط خارجي پر كند و بايد بدانيم حضور آمريكا در عربستان فقط منوط به نفت نيست و سياست‌هاي دخالت‌جويانه آمريكا در سلطنت و انتخاب جانشين و وضع قوانين داخلي و تغيير آرمان‌هاي ملي و نفوذ در خاندان آل‌سعود بخشي فراتر از وجود نفت است، شايد شهروندان سعودي خواهان برچيده‌شدن «كابوس حضور آمريكا باشند» اما هرگاه آمريكا تصميم به تغيير فرآيندي در آن كشور بگیرد با استقبال مواجه‌‌مي‌شود!! از جمله احداث دانشگاه‌هاي مختلط، ايجاد مراكز تحقيقاتي انرژي هسته‌اي، تغيير در آرمان‌هاي جوانان، به وجود آوردن مراكز تفريحي و توريستي آزاد و...

 اینها از جمله مواردي است كه عرب‌ها را مشتاق به ادامه روابط با آمريكا مي‌كند، حتي اگر در پلكان دوم قدرت بعد از ايران باشند و حتي اگر به عنوان چشم سوم در پيشاني آمريكا قرار گيرند.

حضور آمريكا در عربستان هنوز منافع مشتركي براي هر دو كشور دارد، از جمله حفظ منافع بازار براي هر دو كشور، پشتوانه ارزي براي آمريكا، حفظ قدرت سلطنت با حمايت آمريكا، جلوگيري از ايجاد جنگ منطقه‌اي بين اعراب و حفظ و ايجاد آرامش به صورت تصنعي و فقط ايجاد تنش‌هايي براي سرگرمي و بازي‌هاي سياسي متفرقه و بسياري منافع مشترك ديگر بين عربستان و آمريكا در پس پرده.

اما آنچه براي ايران مهم است حضور فعال در عرصه‌هاي جهاني نفت، گاز، پتروشيمي تسهیل صنعت بين‌المللي توريسم و توريسم مذهبي، صادرات انواع صنايع، سنگ‌ها و مواد كاني و استفاده از شعار: «تسلط بر منطقه فقط با يك لبخند است.»

ايران مي‌تواند راس هرم قدرت در منطقه قرار گيرد، مشروط بر آنكه ابتدا مثلث شوك را با خونسردي، آگاهي و همفكري‌هاي داخلي تبديل به يك برگ برنده كند و عربستان در اين بازي قدرت، نفت و امنيت بازنده ‌شود.

به نقل از روزنامه آسیا 94/4/25

 


١٥:٢٢ - يکشنبه ٢٥ مرداد ١٣٩٤    /    شماره : ٤١    /    تعداد نمایش : ١٢٨٩


امتیازدهی
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 64810
 بازدید امروز : 27
 کل بازدید : 426564
 بازدیدکنندگان آنلاين : 3
 زمان بازدید : 0/0781
  • خرید شارژ همراه اول
  • خرید شارژ ایرانسل
  • خرید شارژ رایتل
  • خرید شارژ تالیا